12 września
12 września jest 255. (w latach przestępnych 256.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 110 dni.
Kalendarium dzień po dniu << wrzesień 2009 >> Pn Wt Śr Cz Pt So Nd 31 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 1 2 3 4Spis treści
- 1 Święta
- 2 Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego
- 3 Urodzili się
- 4 Zmarli
- 5 Wydarzenia w Polsce
- 6 Wydarzenia na świecie
- 7 Przypisy
[edytuj] Święta
- imieniny obchodzą: Amadeusz, Cyrus, Franciszek, Gwido, Gwidon, Juwencjusz, Macedoniusz, Maria, Marlena, Piotr, Radzimir, Sylwin, Tacjan i Teodulf.
- Święto Wojsk Lądowych
- Republika Zielonego Przylądka - Święto Narodowe
- Dzień Programisty (tylko w latach przestępnych)
- Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej[1]
[edytuj] Wspomnienia i święta Kościoła katolickiego
- Wspomnienie Najświętszego Imienia Maryi Panny
- św. Apolinary
[edytuj] Urodzili się
- 1492 - Lorenzo II di Piero de' Medici, książę Urbino, władca Florencji (zm. 1519)
- 1494 - Franciszek I Walezjusz, król Francji (zm. 1547)
- 1570 - Henry Hudson, angielski żeglarz, odkrywca, badacz Arktyki (zm. 1611)
- 1688 - Ferdynand Maksymilian Brokoff, czeski rzeźbiarz (zm. 1731)
- 1690 - Peter Dens, belgijski teolog katolicki (zm. 1775)
- 1740 - Johann Heinrich Jung, niemiecki pisarz (zm. 1817)
- 1812 - Richard March Hoe, amerykański wynalazca, twórca rotacyjnej prasy drukarskiej (zm. 1886)
- 1814 - August Cieszkowski, polski filozof, działacz społeczny (zm. 1894)
- 1818 - Richard Gatling, amerykański wynalazca, konstruktor broni palnej (zm. 1903)
- 1823 - Kornel Ujejski, polski poeta (zm. 1897)
- 1829 - Anselm Feuerbach, niemiecki malarz (zm. 1880)
- 1830 - William Sprague, amerykański generał, polityk, gubernator stanu Rohde Island (zm. 1915)
- 1852 - Herbert Henry Asquith, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (zm. 1928)
- 1852 - Simo Matavulj, serbski pisarz (zm. 1908)
- 1855 - Simon-Napoléon Parent, kanadyjski polityk, premier prowincji Quebec (zm. 1920)
- 1872 - Wojciech Brzega, polski pisarz, rzeźbiarz, snycerz (zm. 1941)
- 1880 - Franciszek Fiedler, polski historyk ruchu robotniczego, profesor Uniwersytetu Warszawskiego (zm. 1956)
- 1880 - Henry Louis Mencken, amerykański dziennikarz, eseista, satyryk (zm. 1956)
- 1876 - Florent Alpaerts, belgijski kompozytor (zm. 1954)
- 1884 - Henryk Cudnowski, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 1963)
- 1885 - Heinrich Hoffmann, niemiecki fotografik, fotograf Adolfa Hitlera (zm. 1957)
- 1888 - Maurice Chevalier, francuski piosenkarz, aktor (zm. 1972)
- 1893 - Frederick William Franz, amerykański działacz religijny, prezes Towarzystwa Strażnica (zm. 1992)
- 1897 - Irène Joliot-Curie, francuska fizyk, chemik, laureatka Nagrody Nobla (zm. 1956)
- 1902 - Juscelino Kubitschek de Oliveira, brazylijski polityk, prezydent Brazylii (zm. 1976)
- 1906 - Wiktor Dobrzański, polski oficer Wojska Polskiego i AK, kapitan, uczestnik powstania warszawskiego (zm. 1944)
- 1913 - Jesse Owens, amerykański lekkoatleta, sprinter, mistrz olimpijski (zm. 1980)
- 1914 - Desmond Llewelyn, brytyjski aktor (zm. 1999)
- 1914 - Jerzy Popko, polski pedagog, polityk, minister leśnictwa i przemysłu drzewnego (zm. 1975)
- 1914 - Janusz Żurakowski, polski lotnik, pułkownik (zm. 2004)
- 1916 - Pierre Sévigny, kanadyjski polityk (zm. 2004)
- 1917 - Han Suyin, chińska pisarka
- 1918 - Tadeusz Makarczyński, polski reżyser filmów dokumentalnych, pisarz (zm. 1987)
- 1920 - Lech Kalinowski, polski historyk sztuki, mediewista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, laureat Nagrody Herdera (zm. 2004)
- 1920 - Aleksander Kobzdej, polski malarz (zm. 1972)
- 1921 - Stanisław Lem, polski pisarz, filozof (zm. 2006)
- 1922 - Jakub Hudemczuk, polski poeta
- 1924 - Halina Romanowska, polska aktorka (zm. 1998)
- 1924 - Tadeusz Teodorczyk, polski aktor (zm. 1996)
- 1925 - Tadeusz Skorulski, polski aktor (zm. 1995)
- 1929 - Harvey Schmidt, amerykański pisarz, autor musicali
- 1930 - Piotr Skrzynecki, polski animator kultury, założyciel kabaretu Piwnica pod Baranami (zm. 1997)
- 1930 - Jerzy Wójcik, polski operator i reżyser filmowy
- 1931 - Sir Ian Holm, angielski aktor
- 1932 - Tadeusz Wrzaszczyk, polski polityk, wicepremier, minister przemysłu maszynowego, przewodniczący Komisji Planowania (zm. 2002)
- 1933 - Janusz Marzec, polski aktor, reżyser teatralny (zm. 2005)
- 1934 - Glenn Davis, amerykański lekkoatleta, płotkarz, mistrz olimpijski
- 1934 - Stanisław Jaworski, polski pisarz, krytyk literacki
- 1935 - Ján Popluhár, czeski piłkarz, reprezentant Czechosłowacji, wicemistrz świata
- 1938 - Wincenty Różański, polski poeta
- 1940 - Ryszard Binkowski, polski pisarz
- 1940 - Linda Gray, amerykańska aktorka
- 1940 - Stefan Zach, polski piosenkarz, aktor (zm. 2003)
- 1942 - Mirosław Boruszewski, polski poeta
- 1942 - Linda Gray, amerykańska aktorka
- 1943 - Michael Ondaatje, kanadyjski pisarz
- 1944 - Leonard Peltier, amerykański Indianin z plemienia Czipewejów, działacz Ruchu Indian Amerykańskich
- 1944 - Barry White, amerykański piosenkarz (zm. 2003)
- 1947 - Stefan Hula, polski narciarz, specjalista kombinacji norweskiej, uczestnik Igrzysk Olimpijskich
- 1948 - Bogusław Liberadzki, polski polityk, minister transportu i gospodarki morskiej, poseł do Parlamentu Europejskiego
- 1948 - Jadwiga Rubiś, polska fotoreporterka, dziennikarka (zm. 2000)
- 1949 - Eugeniusz Czykwin, polski dziennikarz, poseł na Sejm RP
- 1949 - György Molnár, węgierski gitarzysta zespołu Omega
- 1949 - Irina Rodnina, rosyjska łyżwiarka figurowa, mistrzyni olimpijska, mistrzyni świata i Europy
- 1950 - David Rohl, brytyjski egiptolog, historyk
- 1951 - Bertie Ahern, irlandzki polityk, premier Irlandii
- 1951 - Joe Pantoliano, amerykański aktor
- 1952 - Gerry Beckley, amerykański muzyk zespołu America
- 1952 - Zelimchan Jandarbijew, czeczeński polityk, prezydent Czeczeńskiej Republiki Iczkerii (zm. 2004)
- 1952 - Neil Peart, kanadyjski perkusista zespołu Rush
- 1955 - Jerzy Wojciech Ziembicki, polski reżyser filmów dokumentalnych
- 1956 - Sam Brownback, amerykański polityk
- 1956 - Waldemar Głuszko, polski kontradmirał, szef Sztabu i zastępca dowódcy Marynarki Wojennej
- 1957 - Rachel Ward, brytyjska aktorka
- 1957 - Hans Zimmer, niemiecki kompozytor, twórca muzyki filmowej
- 1958 - Franco Amurri, włoski reżyser filmowy
- 1959 - Algimantas Šalna, litewski biathlonista, mistrz świata, mistrz olimpijski
- 1960 - Wojciech Jagielski, polski dziennikarz, publicysta
- 1961 - Mylene Farmer, francuska piosenkarka
- 1962 - Artur Kaczmarski, polski aktor
- 1962 - Paweł Kruszelnicki, polski aktor
- 1962 - Dino Merlin, bośniacki piosenkarz
- 1962 - Amy Yasbeck, amerykańska aktorka
- 1964 - Paul Landers, niemiecki gitarzysta zespołu Rammstein
- 1966 - Ben Folds, amerykański wokalista zespołu Ben Folds Five
- 1966 - Marek Sośnicki, polski aktor, muzyk zespołu Tamerlane
- 1968 - Larry LaLonde, amerykański gitarzysta zespołu Primus
- 1968 - Agnieszka Wosińska, polska aktorka
- 1969 - Željko Milinovič, słoweński piłkarz, reprezentant Słowenii
- 1969 - Mika Myllylä, fiński biegacz narciarski, mistrz świata, mistrz olimpijski
- 1970 - Michał Bryś, polski aktor, realizator telewizyjny
- 1971 - Oscar Camenzind, szwajcarski kolarz szosowy
- 1972 - Anders Aukland, norweski biegacz narciarski, |mistrz olimpijski, |mistrz świata
- 1972 - Jason Statham, angielski aktor
- 1973 - Andrzej Jasiński, polski piłkarz
- 1973 - Yga Kostrzewa, polska działaczka społeczna
- 1973 - Dorota Miśkiewicz, polska wokalistka jazzowa
- 1973 - Paul Walker, amerykański aktor
- 1974 - Nuno Valente, portugalski piłkarz, reprezentant Portugalii
- 1974 - Grzegorz Warchoł, polski basista zespołów: Pidżama Porno i Lombard (zm. 2007)
- 1975 - Evanilson, brazylijski piłkarz, reprezentant Brazylii
- 1976 - Bizzy Bone, amerykański raper zespołu Bone Thugs-n-Harmony
- 1976 - Jolanda Čeplak, słoweńska lekkoatletka, biegaczka, medalistka olimpijska
- 1976 - Maciej Żurawski, polski piłkarz, reprezentant Polski
- 1977 - Idan Raichel, izraelski piosenkarz
- 1978 - Benjamin McKenzie, amerykański aktor
- 1980 - Gus G., grecki muzyk zespołu Dream Evil
- 1980 - Yao Ming, chiński koszykarz
- 1981 - Marijan Buljat, chorwacki piłkarz, reprezentant Chorwacji
- 1981 - Jennifer Hudson, amerykańska aktorka, piosenkarka
- 1982 - Jędrzej Bogus, polski ekonomista, dziennikarz
- 1983 - Júnior Díaz, kostarykański piłkarz, reprezentant Kostaryki
- 1983 - Tom Geissler, niemiecki piłkarz, reprezentant Niemiec
- 1983 - Sergio Parisse, włoski rugbista
- 1984 - Petra Marklund, szwedzka piosenkarka znana jako September
- 1985 - Paulina Przybysz, polska wokalistka zespołu Sistars
- 1986 - Emmy Rossum, amerykańska aktorka, piosenkarka
- 1987 - Anna Jagodzińska, polska modelka
- 1987 - Jarosława Szwedowa, rosyjska tenisistka
[edytuj] Zmarli
- 1185 - Andronik I Komnen, cesarz bizantyjski (ur. ok. 1123)
- 1213 - Piotr II Katolicki, król Aragonii (ur. 1174)
- 1362 - Innocenty VI, papież (ur. 1282)
- 1500 - Albert Wettyn, książę Saksonii (ur. 1443)
- 1612 - Wasyl IV Szujski, car Rosji (ur. 1552)
- 1642 - Henri Coiffier de Ruzé, markiz de Cinq-Mars, francuski polityk (ur. 1620)
- 1660 - Jacob Cats, holenderski poeta, polityk, wielki Pensjonariusz Holandii (ur. 1577)
- 1665 - Jean Bolland, flamandzki jezuita, hagiograf (ur. 1596)
- 1683 - Alfons VI, król Portugalii (ur. 1643)
- 1683 - Juraj Križanić, chorwacki duchowny katolicki, misjonarz, prekursor panslawizmu (ur. ok. 1618)
- 1691 - Jan Jerzy III Wettyn, elektor Saksonii (ur. 1647)
- 1764 - Jean-Philippe Rameau, francuski kompozytor (ur. 1683)
- 1812 - Piotr Bagration, rosyjski generał, uczestnik wojen napoleońskich (ur. 1765)
- 1819 - Gebhard Leberecht von Blücher, pruski feldmarszałek, uczestnik wojen napoleońskich (ur. 1742)
- 1829 - Juan Ignacio Molina, chilijski jezuita, naturalista (ur. 1740)
- 1860 - William Walker, amerykański lekarz, prawnik, polityk, prezydent Nikaragui (ur. 1824)
- 1874 - François Guizot, francuski historyk, polityk, premier Francji (ur. 1787)
- 1916 - Zygmunt Balicki, polski socjolog, publicysta, polityk (ur. 1858)
- 1917 - Eleonora Reuss-Köstritz, królowa Bułgarii, żona Ferdynanda I (ur. 1860)
- 1918 - George Reid, australijski polityk, premier Australii (ur. 1845)
- 1919 - Leonid Andrejew, rosyjski pisarz (ur. 1871)
- 1929 - Jānis Rainis, łotewski pisarz, dziennikarz, tłumacz (ur. 1865)
- 1939 - Zygmunt Horyd, polski komandor podporucznik (ur. 1896)
- 1941 - Helena Marusarzówna, polska narciarka, kurierka tatrzańska (ur. 1918)
- 1953 - Hugo Schmeisser, niemiecki konstruktor broni strzeleckiej (ur. 1884)
- 1953 - Lewis Stone, amerykański aktor (ur. 1879)
- 1960 - Curt Goetz, niemiecki aktor, reżyser filmowy (ur. 1888)
- 1963 - Danuta Korolewicz, polska aktorka (ur. 1925)
- 1964 - Sergiusz Piasecki, polski pisarz (ur. 1899)
- 1967 - Vladimir Bartol, słoweński pisarz (ur. 1903)
- 1968 - Ryszard Siwiec, polski filozof, księgowy, ofiara samospalenia przeciwko agresji na Czechosłowację (ur. 1909)
- 1970 - Jan Sztaudynger, polski poeta, satyryk (ur. 1904)
- 1972 - William Boyd, amerykański aktor (ur. 1895)
- 1974 - Paweł Gettel, polski działacz społeczny i samorządowy (ur. 1892)
- 1977 - Steve Biko, południowoafrykański działacz ruchu przeciw apartheidowi (ur. 1946)
- 1977 - Robert Lowell, amerykański poeta (ur. 1917)
- 1978 - Józef Drzazga, polski duchowny katolicki, biskup warmiński (ur. 1914)
- 1981 - Edmund Ilcewicz, polski duchowny katolicki, biskup lubelski (ur. 1924)
- 1981 - Eugenio Montale, włoski poeta, laureat Nagrody Nobla (ur. 1896)
- 1984 - Yvon Petra, francuski tenisista, mistrz Wimbledonu (ur. 1916)
- 1986 - Jacques-Henri Lartigue, francuski malarz, fotograf (ur. 1894)
- 1987 - Tadeusz Cygler, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1914)
- 1988 - Janina Bocheńska, polska aktorka (ur. 1930)
- 1990 - Irena Eichlerówna, polska aktorka (ur. 1908)
- 1991 - Feliks Konarski, polski pisarz, autor tekstów piosenek (ur. 1907)
- 1992 - Rafał Abkowicz, polski hazzan karaimski (ur. 1896)
- 1992 - Anthony Perkins, amerykański aktor (ur. 1932)
- 1993 - Raymond Burr, kanadyjski aktor (ur. 1917)
- 1994 - Boris Jegorow, radziecki kosmonauta (ur. 1937)
- 1994 - Wiesław Szewczyk, polski aktor (ur. 1929)
- 1995 - Jeremy Brett, brytyjski aktor (ur. 1935)
- 1995 - Lubomír Beneš, czeski reżyser filmów animowanych (ur. 1935)
- 1996 - Ernesto Geisel, brazylijski generał, polityk, prezydent Brazylii (ur. 1907)
- 1997 - Stig Anderson, szwedzki autor tekstów piosenek, menedżer zespołu Abba (ur. 1931)
- 1997 - Mieczysław Tarnawski, polski aktor (ur. 1924)
- 2003 - Johnny Cash, amerykański piosenkarz country (ur. 1932)
- 2003 - Jan Jacoby, polski twórca filmów naukowych (ur. 1909)
- 2004 - Paweł Gędłek, polski aktor (ur. 1969)
- 2004 - Marek Karp, polski historyk, założyciel Ośrodka Studiów Wschodnich (ur. 1952)
- 2005 - Józef Słotwiński, polski reżyser teatralny, dramaturg, tłumacz (ur. 1908)
- 2006 - Witold Knychalski, polski działacz kulturalny, pomysłodawca Festiwalu Dialogu Czterech Kultur (ur. 1954)
- 2008 - Janusz Hajdun, polski pianista, kompozytor (ur. 1935)
- 2008 - Andrzej Kiciński, polski architekt, laureat Honorowej Nagrody SARP (ur. 1938)
- 2008 - David Foster Wallace, amerykański pisarz (ur. 1962)
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
- 1635 - w Sztumskiej Wsi zawarto rozejm polsko-szwedzki.
- 1683 - bitwa pod Wiedniem, zakończona zwycięstwem Jana III Sobieskiego
- 1917 - powstała Rada Regencyjna Królestwa Polskiego.
- 1944 - 43. dzień powstania warszawskiego: próby zdobycia Czerniakowa przez Niemców.
- 1945 - władze PRL zerwały konkordat ze Stolicą Apostolską.
- 1968 - zmarł Ryszard Siwiec, polski żołnierz AK, filozof, księgowy, który cztery dni wcześniej dokonał samospalenia na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie, w proteście przeciw agresji na Czechosłowację (ur. 1909)
- 1989 - Sejm udzielił wotum zaufania rządowi Tadeusza Mazowieckiego, pierwszego niekomunistycznego premiera w powojennej historii Polski.
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 490 p.n.e. - bitwa pod Maratonem. Wojska ateńskie i platejskie pokonały armię perską.
- 1213 - krucjata przeciw albigensom: francuscy krzyżowcy dowodzeni przez Szymona de Monford rozbili katarów z Langwedocji w bitwie pod Muret.
- 1683 - bitwa pod Wiedniem, zwana odsieczą wiedeńską. Wojskami Ligi Świętej dowodził król Jan III Sobieski.
- 1847 - wojna amerykańsko-meksykańska: bitwa pod Chapultepec
- 1934 - utworzono Ententę Bałtycką.
- 1938 - Neville Chamberlain, premier Wielkiej Brytanii, na spotkaniu w willi Hitlera w Obersalzbergu, omówił sprawę niemieckich roszczeń terytorialnych wobec części Czechosłowacji, zwanej Krajem Sudetów (niem. Sudetenland).
- 1939 - na konferencji aliantów w Abbeville we Francji zdecydowano o nieudzielaniu Polsce pomocy w walce z Niemcami.
- 1940 - odkryto paleolityczne malowidła naskalne w Lascaux we Francji.
- 1942 - niemiecka łódź podwodna U-156 storpedowała i zatopiła u wybrzeży Afryki Zachodniej brytyjski transportowiec wojska "Laconia" ze 136-osobową załogą, 80 cywilami, 268 brytyjskimi żołnierzami oraz 1 800 włoskimi jeńcami strzeżonymi przez 160 żołnierzy polskich.
- 1943 - Benito Mussolini odbity z niewoli przez niemieckich spadochroniarzy.
- 1958 - zaprezentowano pierwszy układ scalony, zaprojektowany przez Jacka Kilby'ego.
- 1959 - wyemitowano pierwszy odcinek Bonanzy.
- 1959 - ZSRR wystrzeliło w kierunku Księżyca sondę Łuna 2.
- 1968 - wojska Układu Warszawskiego wycofane z Czechosłowacji.
- 1974 - w Etiopii obalono cesarza Hajle Syllasje.
- 1980 - zamach stanu w Turcji.
- 1992 - Mae Carol Jemison pierwszą Afroamerykanką, która poleciała w kosmos.
- 2003 - ONZ zniosła sankcje wobec Libii.
- 2007 - premier Japonii Shinzo Abe oraz premier Rosji Michaił Fradkow podali się do dymisji.