1895
rok 1895 / MDCCCXCV
XVIII wiek · XIX wiek · XX wiek
1893 « 1894 « 1895 » 1896 » 1897
Spis treści
//[edytuj] Wydarzenia w Polsce
- 28 lipca - delegaci chłopscy na zjeździe w Rzeszowie założyli Stronnictwo Ludowe.
- 28 września - w Warszawie odbyła się prapremiera Strasznego Dworu zakończona wielką manifestacją patriotyczną.
- Oddano do użytku monumentalny gmach Collegium Medicum UJ.
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 15 stycznia - światowa premiera baletu Jezioro łabędzie Piotra Czajkowskiego, w Petersburgu.
- 20 stycznia - promieniowania rentgenowskiego (promieni X), po raz pierwszy użyto je w celach klinicznych. W Dartmouth w stanie New Hampshire zastosowano je do zbadania i złożenia złamanej ręki.
- 13 lutego - bracia Auguste Lumiere i Louis Lumiere złożyli patent na kinematograf.
- 22 lutego - Ottomar Anschütz, wynalazca tachyskopu (szybkowidza), odpłatnie prezentuje w Berlinie 40 historyjek obrazkowych (300 widzów).
- 22 marca - pierwszy pokaz filmu braci Lumiere w Paryżu. Pokazano na nim film "Wyjście robotników z fabryki" zrealizowany zaledwie 3 dni wcześniej.
- 17 kwietnia
- w Simonoseki został zawarty pokój kończący wojnę chińsko-japońską. Japonia zajęła półwysep Liaotung, Formozę oraz Wyspy Rybackie.
- braci Lumiere przedstawili kinematograf fachowej publiczności w paryskiej Sorbonie (druga prezentacja odbyła się 8 listopada)
- maj - we Włoszech rozegrano pierwsze zawody samochodowe na trasie Turyn-Asti-Turyn.
- 11 czerwca - start pierwszego długodystansowego wyścigu samochodowego. Na trasie Paryż-Bordeaux-Paryż o długości 1.178 km, zwycięstwo odniósł Francuz E. Levassor na samochodzie spalinowym Panhard-Levassor.
- 12 czerwca - kongres Towarzystwa Fotograficznego w Lyonie, podczas którego braci Lumiere kręcili i natychmiast wywoływali różne krótkie filmy.
- 21 czerwca - otwarto Kanał Cesarza Wilhelma (obecna nazwa Kanał Kiloński).
- listopad - w USA odbył się pierwszy wyścig samochodowy na kontynencie amerykańskim. 87,5 km trasę Chicago-Evanston, w trudnych zimowych warunkach, najszybciej (czas: 10 godz. 23 min.) pokonał Amerykanin Ch.Dureya.
- 1 listopada
- założenie pierwszego na świecie automobilklubu narodowego. Powstał Automobilklub Amerykański (American Motor League). 12 dni później założono Automobilklub Francji (Automobile Club de France) - wiodący organizator sportu samochodowego w Europie.
- bracia Max i Emil Skladanowscy przedstawili w berlińskim variete Wintergarten "żywe obrazy" za pomocą bioskopu (2 projektory i 2 kamery).
- 11 listopada - włoski wynalazca Filoteo Alberini opatentował kinetograf.
- 27 listopada - Alfred Nobel spisał testament, w którym ustanowił nagrodę nazwaną później jego imieniem.
- 28 grudnia
- Wilhelm Conrad Roentgen opublikował pierwszy artykuł o odkryciu promieniowania rentgenowskiego (promieniowania X).
- pierwszy komercyjny pokaz kinowy zorganizowany przez braci Lumiere. Odbył się w Paryżu, w kawiarni "Grand Café".
- ustanowiony został francuski protektorat nad Madagaskarem.
- Lenin założył w Petersburgu Związek Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej.
- Joseph Conrad wydał w Anglii swą pierwszą powieść Szaleństwo Almayera.
[edytuj] Urodzili się
- 1 stycznia - Edgar Hoover, amerykański prawnik, dyrektor FBI (zm. 1972)
- 31 stycznia - Stanisław Młodożeniec, polski poeta, współtwórca futuryzmu (zm. 1959)
- 13 marca - Roman Wilkosz, polski malarz, projektant, nauczyciel pedagog (zm. 1967)
- 29 marca - Ernst Jünger, pisarz niemiecki (zm. 1998)
- 6 maja - Rudolf Valentino, amerykański aktor filmowy pochodzenia włoskiego (zm. 1926)
- 11 maja - Jan Parandowski, pisarz, prezes PEN Clubu (zm. 1978)
- 21 maja
- Lázaro Cárdenas del Río, polityk meksykański, prezydent Meksyku w latach 1934-1940 (zm. 1970)
- Nikifor Krynicki, polski malarz prymitywista pochodzenia łemkowskiego (zm. 1968)
- 1 czerwca - Tadeusz Bór-Komorowski, dowódca Armii Krajowej (zm. 1966)
- 9 czerwca - Felicjan Sławoj Składkowski, polski generał i polityk; premier RP 1936-1939 (zm. 1962)
- 8 lipca - Igor Tamm, fizyk rosyjski, laureat Nagrody Nobla w 1958 roku (zm. 1971)
- 10 lipca - Carl Orff, niemiecki kompozytor i dyrygent (zm. 1982)
- 26 lipca - Robert Graves, brytyjski powieściopisarz (zm. 1985)
- 29 sierpnia - Jerzy Kirchmayer, polski generał (zm. 1959)
- 16 września - Franciszek Żwirko, lotnik polski (zm. 1932)
- 21 września - Siergiej Jesienin, poeta rosyjski (zm. 1925)
- 25 września - Sylvester Saller ofm, biblista katolicki, archeolog, franciszkanin (zm. 1976)
- 2 października - Groucho Marx, komik amerykański (zm. 1977)
- 8 października - Juan Perón, dyktator argentyński (zm. 1974)
- 20 października - Franciszek Jóźwiak, pierwszy główny komendant MO (zm. 1966)
- 15 listopada
- Olga Romanowa, wielka księżna rosyjska, córka cara Mikołaja II, święta prawosławna (rozstrzelana z rodziną przez CzeKa) (zm. 1918)
- Antoni Słonimski, polski pisarz i felietonista (zm. 1976)
- 14 grudnia - Jerzy VI, król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (zm. 1952)
- 25 grudnia - Stefan Rowecki (pseudonim Grot), generał, komendant główny Armii Krajowej (zm. 1944)
[edytuj] Zmarli
- Aarifi Pasza - turecki polityk, Wielki Wezyr (ur. 1819)
- 5 stycznia - Władysław Podkowiński, polski malarz impresjonista (ur. 1866)
- 5 sierpnia - Fryderyk Engels, niemiecki filozof, teoretyk komunistyczny (ur. 1820)
- 23 sierpnia - Michał Elwiro Andriolli, polski rysownik, ilustrator i malarz (ur. 1836)
- 28 września - Ludwik Pasteur, francuski mikrobiolog i chemik (ur. 1822)
- 27 listopada - Aleksander Dumas (syn), francuski pisarz i dramaturg (ur. 1824)
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
- Tłusty czwartek: 21 lutego
- Ostatki: 26 lutego
- Popielec: 27 lutego
- Niedziela Palmowa: 7 kwietnia
- Wielki Czwartek: 11 kwietnia
- Wielki Piątek: 12 kwietnia
- Wielka Sobota: 13 kwietnia
- Wielkanoc: 14 kwietnia
- Poniedziałek Wielkanocny: 15 kwietnia
- Wniebowstąpienie: 23 maja
- Zesłanie Ducha Świętego: 2 czerwca
- Boże Ciało: 13 czerwca
Kongresowe 1894 Mikołaj II Romanow 1916 Wielkie
Księstwo
Poznańskie 1888 Wilhelm II 1918 Afganistan 1880 Abdur Rahman Chan 1901 Argentyna 1892 Luis Sáenz Peña 1895 1895 José Evaristo Uriburu 1898 Austria 1848 Franciszek Józef I 1916 Król
Bawarii 1886 Otto 1913 Król Belgii 1865 Leopold II 1909 Premier
Belgii 1894 Jules de Burlet 1896 Prezydent
Boliwii 1892 Mariano Baptista 1896 Prezydent
Brazylii 1894 Prudente Jose de Morais Barros 1898 Bułgaria 1887 Ferdynand I Koburg 1918 Prezydent
Chile 1891 Jorge Montt 1896 Cesarz Chin 1875 Guangxu 1908 Król Czech 1848 Franciszek Józef I 1916 Król Danii 1863 Chrystian IX 1906 Premier
Danii 1894 Tage Reedtz-Thott 1897 Egipt 1892 Abbas II Hilmi 1914 Prezydent
Ekwadoru 1892 Luis Cordero Crespo 1895 1895 Vicente Lucio Salazar 1895 1895 Eloy Alfaro 1901 Francja 1894 Jean Périer 1895 1895 Félix François Faure 1899 Premier Francji 1894 Charles Dupuy 1895 1895 Alexandre Ribot 1895 1895 Léon Bourgeois 1896 Król Grecji 1863 Jerzy I 1913 Hiszpania 1886 Alfons XIII Burbon 1931 Królowa
Holandii 1890 Wilhelmina 1948 Szach Iranu 1848 Naser ad-Din Szah 1896 Indie 1877 Wiktoria Hanowerska 1901 Król Irlandii 1837 Wiktoria Hanowerska 1901 Cesarz
Japonii 1867 Mutsuhito
(明治天皇) 1912 Premier
Japonii 1892 Itō Hirobumi
(伊藤博文) 1896 Premier
Kanady 1894 Mackenzie Bowell 1896 Kolumbia 1894 Miguel Antonio Caro 1896 Patriarcha
Konstan-
tynopola 1895 Antym VII 1897 Książę
Liechten-
steinu 1858 Jan II Dobry 1929 Wielki
książę
Luksemburga 1890 Adolf 1905 Premier
Luksemburga 1888 Paul Eyschen 1915 Prezydent
Meksyku 1884 Porfirio Díaz 1911 Książę
Monako 1889 Albert I 1922 Kanclerz
Imperium
Niemieckiego 1894 Chlodwig Hochenlohe-
-Schillingsfürst 1900 Norwegia 1872 Oskar II 1905 Papież 1878 Leon XIII 1903 Prezydent
Paragwaju 1894 Juan Bautista Eguzquiza 1898 Prezydent
Peru 1894 Andrés Avelino Cáceres 1895 1895 Nicolás de Piérola 1899 Portugalia 1889 Karol 1908 II Rzesza 1888 Wilhelm II Hohenzollern 1918 Rosja 1894 Mikołaj II 1917 Rumunia 1866 Karol I 1914 Król Saksonii 1873 Albert I Wettyn 1902 Król Serbii 1889 Aleksander Obrenović 1903 Prezydent
Konfederacji
Szwajcarskiej 1895 Josef Zemp 1895 Król Szwecji 1872 Oskar II 1907 Premier
Szwecji 1891 Erik Gustaf Boström 1900 Turcja 1876 Abdul Hamid II 1909 Prezydent
USA 1893 Grover Cleveland 1897 Król
Węgier 1848 Franciszek Józef I 1916 Premier
Węgier 1892 Sándor Wekerle 1895 1895 Dezső Bánffy 1899 Wielka
Brytania 1837 Wiktoria 1901 Premier
W. Bryt. 1894 Archibald Philip Primrose 1895 1895 Robert
Gascoyne-Cecil 1902 Włochy 1878 Humbert I 1900 Premier Wysp Owczych 1816 Komisarze duńscy 1946 Styczeń Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 1 1 2 3 4 5 6 2 7 8 9 10 11 12 13 3 14 15 16 17 18 19 20 4 21 22 23 24 25 26 27 5 28 29 30 31 Luty Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 5 1 2 3 6 4 5 6 7 8 9 10 7 11 12 13 14 15 16 17 8 18 19 20 21 22 23 24 9 25 26 27 28 Marzec Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 9 1 2 3 10 4 5 6 7 8 9 10 11 11 12 13 14 15 16 17 12 18 19 20 21 22 23 24 13 25 26 27 28 29 30 31 Kwiecień Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 14 1 2 3 4 5 6 7 15 8 9 10 11 12 13 14 16 15 16 17 18 19 20 21 17 22 23 24 25 26 27 28 18 29 30 Maj Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 18 1 2 3 4 5 19 6 7 8 9 10 11 12 20 13 14 15 16 17 18 19 21 20 21 22 23 24 25 26 22 27 28 29 30 31 Czerwiec Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 22 1 2 23 3 4 5 6 7 8 9 24 10 11 12 13 14 15 16 25 17 18 19 20 21 22 23 26 24 25 26 27 28 29 30 Lipiec Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 27 1 2 3 4 5 6 7 28 8 9 10 11 12 13 14 29 15 16 17 18 19 20 21 30 22 23 24 25 26 27 28 31 29 30 31 Sierpień Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 31 1 2 3 4 32 5 6 7 8 9 10 11 33 12 13 14 15 16 17 18 34 19 20 21 22 23 24 25 35 26 27 28 29 30 31 Wrzesień Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 35 1 36 2 3 4 5 6 7 8 37 9 10 11 12 13 14 15 38 16 17 18 19 20 21 22 39 23 24 25 26 27 28 29 40 30 Październik Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 40 1 2 3 4 5 6 41 7 8 9 10 11 12 13 42 14 15 16 17 18 19 20 43 21 22 23 24 25 26 27 44 28 29 30 31 Listopad Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 44 1 2 3 45 4 5 6 7 8 9 10 46 11 12 13 14 15 16 17 47 18 19 20 21 22 23 24 48 25 26 27 28 29 30 Grudzień Pn Wt Śr Cz Pt Sb Nd 48 |1 49 2 3 4 5 6 7 8 50 9 10 11 12 13 14 15 51 16 17 18 19 20 21 22 52 23 24 25 26 27 28 29 53 30 31
1895 Źródło: „http://www.rodziceonline.com/1895” Kategoria: XIX wiek