Introspekcja (psychologia)
Introspekcja – (z łac. - introspectio – wglądanie do wnętrza) – w psychologii, analiza wlasnych stanów psychicznych, mysli i przemyśleń.
Podejscie to jest stosowane w kognitywistyce symbolicznej w badaniach samo-świadomości, a także w modelowaniu rozumowania/funkcji myślowych nie obserwowalnych fizycznie.
Behawioryści, jednakże odrzucają tę metodę, skupiając się tylko na obserwacji i opisie zachowań zewnętrznych.
Ogólnie, introspekcja jako metoda naukowa jest falsyfikowalna poprzez:
- budowanie/dochodzenie do konsensusu pomiędzy badaczami
- weryfikacje modelu introspekcyjnego porownujac zachowania podmiotu z rezultatem procesu rozumowania otrzymanego z modelu symbolicznego.
W odróżnieniu od metod badania kogniwistyki sub-symbolicznej, metoda introspekcyjna rozwija modele funkcjonalne a nie modele procesów w mózgu które te myśli realizują.
W psychologii stosowanej/klinicznej, uczenie czy wzmacnianie zdolności introspekcyjnych jest istotnym elementem leczenia pacjenta.
Introspekcję stosują pisarze w powieściach psychologicznych, jest obecna w literaturze powstałej z inspiracji psychoanalizą.
Introspekcja ujawniana byłą często w XIX-wiecznych dziennikach literackich, w tzw. przez Alaina Girarda - "dzinnikach pierwszej generacji", czyli nie przeznaczonych pierwotnie do druku.