Jemen

الجمهوريّة اليمنية Flaga Jemenu Flaga Jemenu Hymn: Zjednoczona Republika Położenie Jemenu Język urzędowy arabski Stolica Sana Ustrój polityczny republika Głowa państwa prezydent Ali Abdullah Salih Szef rządu premier Ali Muhammad Mudżawar Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe 48. na świecie
527 970 km²
0% Liczba ludności (2008)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia 51. na świecie
23 013 000▲
44 osób/km² Jednostka monetarna rial jemeński (YER) Niepodległość
–proklamowana
–zjednoczenie od Turcji
30 października 1918
22 maja 1990 Religia dominująca islam Strefa czasowa UTC +3 Kod ISO 3166 YE Domena internetowa .ye Kod samochodowy Y Kod telefoniczny +967 Mapa Jemenu

Jemen (Al-Jaman, Republika Jemeńska, الجمهوريّة اليمنية Al-Dżumhurijja al-Jamanijja) – azjatyckie państwo położone na Półwyspie Arabskim nad Morzem Arabskim, Zatoką Adeńską i Morzem Czerwonym, pomiędzy Omanem i Arabią Saudyjską. Stolica: Sana. Największe miasta: Sana, Aden, Taizz, Al-Hudajda i Al-Mukalla.

Spis treści

//

[edytuj] Ustrój polityczny

Podstawy ustroju politycznego Jemenu zostały określone w konstytucji z 16 maja 1990 r. z poprawkami wprowadzonymi w latach 1994 i 2001. Jemen jest republiką na czele której stoi prezydent wybierany w głosowaniu powszechnym na 7-letnią kadencję (od 2001 r.). Władzę ustawodawczą sprawuje dwuizbowy parlament. Licząca 301 członków Izba Reprezentantów wybierana jest w wolnych wyborach co 6 lat. Senat – druga izba parlamentu składająca się ze 111 osób jest mianowana przez prezydenta (od 2001 r.). Władzę wykonawczą sprawuje rząd pod przewodnictwem premiera.

[edytuj] Podział administracyjny

Jemen jest podzielony na 19 prowincji (muhafazah):

  • Abjan,
  • Aden,
  • Ad-Dali,
  • Al-Bajda,
  • Al-Hudajda,
  • Al-Dżauf,
  • Al-Mahra,
  • Al-Mahwit,
  • Amran,
  • Hadramaut,
  • Hadżdża,
  • Ibb,
  • Lahidż,
  • Marib,
  • Sada,
  • Sana,
  • Szabwa,
  • Taizz,
  • Zamar.
  • Do celów administracyjnych i wyborczych stolica kraju traktowana jest jako dodatkowa prowincja.

    [edytuj] Geografia

    Jemen leży na południowej krawędzi Płaskowyżu Arabskiego. W rzeźbie kraju dominują góry i wyżyny. W jego zachodniej części, równolegle do wybrzeża Morza Czerwonego ciągną się pasma gór krawędziowych As-Sirat z najwyższym szczytem Jemenu Dżabal an-Nabi Szuajb (3760 m n.p.m.) Od morza oddziela je nizina Tihama. Południowa część kraju jest górzysta z najwyższym szczytem Adaran (2513 m n.p.m.). We wschodniej części Jemenu dominują wyżyny i płaskowyże poprzecinane dolinami rzek okresowych. Północ kraju zajmuje pustynia Ar-Rub al-Chali.
    Jemen leży w strefie klimatu zwrotnikowego suchego. Wielkość opadów waha się od 80-130 mm na nizinach nadbrzeżnych do 800 mm rocznie w najwyższych pasmach górskich. Niektóre regiony na północy i północnym wschodzie kraju (pustynia Ar-Rub al-Chali) pozbawione są opadów przez 5-10 lat. Średnie temperatury w styczniu wynoszą od 25°C na nizinach nadbrzeżnych do 13°C w górach. Średnie temperatury lipca wahają się od 32°C na nizinach do 20°C w górach.
    Z powodu niesprzyjających warunków klimatycznych w Jemenie występują wyłącznie rzeki okresowe. Dominują ubogie gleby pustynne, jedynie w dolinach rzek okresowych zdarzają się żyźniejsze gleby aluwialne, a na obszarach wyżynnych czerwone buroziemy.
    Na nizinach dominuje pustynna i półpustynna roślinność krzewiasta z gajami daktylowymi w miejscach o większej wilgotności. W środkowej części kraju spotkać można rzadkie sawanny i kolczaste zarośla. W górach występują lasy akacjowe w najwyższych partiach zastąpione przez karłowate oliwki i drzewiaste jałowce.
    Wśród zwierząt żyjących na terytorium Jemenu występuje wiele gatunków pochodzących z terenu Afryki m.in.: pawian płaszczowy, koziorożec nubijski, gazele, oryks arabski. Żyją tam również: hiena pręgowana, karakal, szakal złocisty, waran szary i żmija rogata.


    (2004) Terytorium 527 970 km² (wg CIA – The World Factbook), 536 869 km² (dane oficjalne)

    w skład terytorium państwa wchodzą: wyspy Perim, Sokotra, Kamaran, dawna Jemeńska Republika Arabska (Jemen Północny) i dawna Ludowo-Demokratyczna Republika Jemenu (Jemen Południowy)

    Granice lądowe 1 746 km
    w tym z państwami:
    Oman – 288 km
    Arabia Saudyjska – 1 458 km Linia brzegowa 1 906 km Granice morskie morze terytorialne: 12 mil morskich
    wyłączna strefa ekonomiczna: 200 mil morskich
    szelf kontynentalny: 200 mil morskich albo do skraju płyty kontynentalnej Skrajne wysokości najniższy punkt: Morze Arabskie 0 m n.p.m.
    najwyższe wzniesienie: Nabi Szuajb 3760 m n.p.m. Zasoby naturalne ropa naftowa, ryby, sól kamienna, marmur, niewielkie złoża węgla kamiennego, złoto, nikiel, miedź, żyzna gleba na zachodzie kraju Grunty nawadniane 4 900 km² (1998) Zagrożenia naturalne letnie burze piaskowe, bardzo ograniczone zasoby słodkiej wody, niewystarczające zaopatrzenie w wodę do nawadniania, erozja gleby, pustynnienie Inne informacje strategiczne położenie nad cieśniną Bab al-Mandab łączącą Morze Czerwone i Zatokę Adeńską, jednym z najbardziej zatłoczonych szlaków żeglugowych


    [edytuj] Historia

    Na terenie dzisiejszego Jemenu istniały w starożytności państwa minejskie (XII-VII wiek p.n.e. oraz Królestwo Saby (X/IX-II wiek p.n.e.). W II wieku p.n.e. północnym Jemenem zaczęli władać Himjaryci a w 525 n.e. zdobyli te terytoria Abisyńczycy. W 575 n.e. tereny te zostały przyłączone do Persji. Południowy Jemen został opanowany w I wieku p.n.e. przez Rzymian, a w IV wieku n.e. wszedł w skład imperium perskiego. W VII wieku całe terytorium Jemenu zostało opanowane przez Arabów. Od XVI wieku Jemen wchodził w skład imperium osmańskiego. Północny Jemen uzyskał niepodległość od Turcji w 1918 (od 1962Jemeńska Republika Arabska ze stolicą w Sanie). Jemen Południowy w okresie 1839-1967 był brytyjską kolonią i protektoratem z głównym ośrodkiem w Adenie. Ta część Jemenu uzyskała niepodległość dopiero w 1967 przyjmując od 1970 nazwę Ludowo-Demokratyczna Republika Jemenu. Jemen Południowy znalazł się w strefie wpływów ZSRR. W latach 1972 i 1979 miały miejsce dwa krótkotrwałe konflikty zbrojne pomiędzy obydwoma państwami. Jednak do zjednoczenia Jemenu doszło dopiero w 1990. Pierwsze demokratyczne wybory miały miejsce w 1993. Rok później doszło do próby secesji dawnego Jemenu Południowego i wybuchu krótkiej wojny domowej (maj-lipiec 1994), która zakończyła się zwycięstwem wojsk rządowych. W wyborach prezydenckich 20 września 2006, dotychczasowy prezydent Ali Abdullah Saleh został wybrany z poparciem 77,2% na kolejną siedmioletnią kadencję.

    [edytuj] Gospodarka

    Jemen jest jednym z najsłabiej rozwiniętych państw arabskich. Produkt krajowy brutto w roku 2003 wynosił 15,09 mld USD, co dawało 800 USD w przeliczeniu na jednego mieszkańca. Wzrost gospodarczy wynosił 2,8%. Wskaźnik inflacji od kilku lat utrzymuje się na poziomie około 10% (10,8% w 2003 r.). Maleje wskaźnik zadłużenia kraju, który w roku 1997 sięgał 67,3% wartości PKB. Dane za rok 2003 mówią o 39,5% zadłużeniu. Wysoka jest stopa bezrobocia wynosząca 35% (2003).
    Większość zatrudnionych pracuje w rolnictwie i pasterstwie. Produkcja rolnicza to: zboża, owoce, warzywa, rośliny strączkowe, kawa, bawełna, zwierzęta hodowlane (owce, wielbłądy, kozy, bydło, drób). Istotne znaczenie ma również rybołówstwo. Największe znaczenie w przemyśle ma wydobycie oraz przetwarzanie ropy naftowej. Mniejsze zaś wytwarzanie wyrobów bawełnianych, ze skóry oraz materiałów budowlanych. Największym ośrodkiem przemysłowym jest Aden.
    W roku 2003 Jemen zanotował nadwyżkę w handlu zagranicznym. Eksportuje się głównie ropę naftową, poza tym kawę oraz suszone i solone ryby. Importuje: żywność, maszyny i urządzenia oraz produkty chemiczne. Według danych z 2003 r. największy udział w eksporcie Jemenu mają: Chiny – 28,5%, Tajlandia – 18,3%, Indie – 14%, Korea Południowa – 10,5%, Malezja – 5,1%. Najwięcej importuje się z: Zjednoczonych Emiratów Arabskich – 13,5%, Arabii Saudyjskiej – 10,8%, Chin – 9,4%, USA – 5,2%, Kuwejtu – 4,7%, Francji – 4,3%.

    W roku 2008 media doniosły, iż istnieje plan budowy największego na świecie mostu pomiędzy Jemenem a Dżibuti, który łączyłby Afrykę z Półwyspem Arabskim. Inwestycja miałaby być finansowana przez firmy z Jemenu, Francji i Arabii Saudyjskiej.

    [edytuj] Ludność

    Jemen zamieszkują prawie wyłącznie Arabowie. Spotkać można tam również nielicznych mieszkańców pochodzenia afrykańskiego, europejskiego lub hinduskiego. Religią dominującą jest islam (ok. 99% populacji, w tym 50% sunnici, 48% zajdyci, pozostali to imamici i kilka wyznań isma'ilickich). Około 1/3 ludności zamieszkuje w miastach.

    (2005) Liczba ludności 20 727 063 Ludność według wieku  0 - 14 lat 46,5%”  15 - 64 lat 50,8%”  ponad 64 lata 2,7% Wiek (mediana)  w całej populacji 16,5 lat  mężczyzn 16,5 lat  kobiet 16,5 lat Przyrost naturalny 3,45% Współczynnik urodzeń 43,07 urodzin/1000 mieszkańców Współczynnik zgonów 8,53 zgonów/1000 mieszkańców Współczynnik migracji 0 migrantów/1000 mieszkańców Ludność według płci  przy narodzeniu 1,05 mężczyzn/kobiet  poniżej 15 lat 1,04 mężczyzn/kobiet  15 - 64 lat 1,04 mężczyzn/kobiet  65 lat i więcej 0,97 mężczyzn/kobiet Umieralność noworodków  W całej populacji 61,5 śmiertelnych/1000 żywych  płci męskiej 66,26 śmiertelnych/1000 żywych  płci żeńskiej 56,49 śmiertelnych/1000 żywych Oczekiwana długość życia  w całej populacji 61,75 lat  mężczyzn 59,89 lat  kobiet 63,71 lat Rozrodczość 6,67 urodzeń/kobietę


    Święta państwowe Data Polska nazwa Oryginalna nazwa 22 maja Dzień Zjednoczenia Narodowego 26 września Dzień Rewolucji 1962 roku 14 października Dzień Narodowy 30 listopada Dzień Niepodległości


    [edytuj] Zobacz też

    Niektóre miasta: Hanffar, Asz-Szihr, Badżil

    [edytuj] Linki zewnętrzne

    p • d • e Państwa Azji AfganistanArmeniaArabia SaudyjskaAzerbejdżanBahrajnBangladeszBhutanBirmaBruneiChinyCyprFilipinyGruzjaIndieIndonezjaIrakIranIzraelJaponia • Jemen • JordaniaKambodżaKatarKazachstanKirgistanKorea PołudniowaKorea PółnocnaKuwejtLaosLibanMalediwyMalezjaMongoliaNepalOmanPakistanRosjaSingapurSri LankaSyriaTadżykistanTajlandiaTimor WschodniTurcjaTurkmenistanUzbekistanWietnamZjednoczone Emiraty Arabskie Azja zaznaczona na mapie Ziemi Terytoria zależne AkrotiriDhekelia Państwa nieuznawane
    na arenie międzynarodowej
    Abchazja[1]Cypr Północny[2]Górski KarabachOsetia Południowa[3]Palestyna[4]Tajwan[5] Terytoria autonomiczne
    (stanowią integralną część państw)
    AcehAdygejaAdżariaAłtajBuriacjaChakasjaChanty-Mansyjski Okręg AutonomicznyCzeczeniaCzukocki Okręg AutonomicznyDagestanGórski BadachszanHongkongInguszetiaJakucjaJamalsko-Nieniecki Okręg AutonomicznyKabardo-BałkariaKaraczajo-CzerkiesjaKarakałpacjaKuangsiKurdystanMakauMongolia WewnętrznaMuzułmańskie MindanaoNachiczewańska Republika AutonomicznaNingxiaOsetia PółnocnaSinkiangTuwaTybetŻydowski Obwód Autonomiczny
  • obecnie uznawana przez 2 państwa
  • obecnie uznawany przez 1 państwo
  • obecnie uznawana przez 2 państwa
  • Obecnie jest to państwo in statu nascendi; działające na jej obszarze Palestyńskie Władze Narodowe zostały powołane w 1994 w wyniku porozumień z Oslo jako tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu do czasu uzyskania niepodległości przez Palestynę, kiedy to staną się organami nowego państwa
  • obecnie uznawany przez 23 państwa
  • p • d • e Liga Państw Arabskich

    AlgieriaArabia SaudyjskaAutonomia PalestyńskaBahrajnDżibutiEgiptIrak • Jemen • JordaniaKatarKomoryKuwejtLibanMarokoMauretaniaOmanSomaliaSudanSyriaTunezjaZjednoczone Emiraty Arabskie

      p • d • e Państwa Półwyspu Arabskiego Półwysep Arabski

    Arabia Saudyjska • Jemen • JordaniaOmanKatarZjednoczone Emiraty ArabskieIrak

      Źródło: „http://www.rodziceonline.com/JemenKategoria: Jemen

    Linki