Kalif
Kalif (od arab. chalifa - następca) - tytuł następców Mahometa, czyli przywódców muzułmańskich społeczności państwowo-religijnych zwanych kalifatami. Pierwszym kalifem po śmierci Mahometa w 632 roku został Abu Bakr. Po zamordowaniu kalifa Alego w 661 roku doszło do rozłamu wewnątrz Islamu w wyniku sporu o sukcesję na szyitów i sunnitów. Kalifowie szybko zaczęli tracić władzę polityczną nad rozrastającym się imperium muzułmańskim. W 909 r. powstał szyicki kalifat w Kairze, zniszczony przez Saladyna w 1171 r. W 929 roku emir Kordoby Abd ar-Rahman III ogłosił się kalifem, jednak już w 1031 kordobański kalifat rozpadł się.
W 1258 r. po zdobyciu Bagdadu przez Mongołów zginął kalif Al-Mustasim. Instytucję kalifatu przywrócono dopiero trzy lata później w Kairze, jednak odtąd kalif nie sprawował już żadnej władzy politycznej. Po zdobyciu Egiptu w 1517 r. przez Turków tytuł kalifa przeszedł na tureckich sułtanów. Ostatni kalif, Abdülmecid II, został obalony przez republikański rząd Turcji w 1924 r. Próba wskrzeszenia kalifatu w Mekce upadła wraz ze zdobyciem Hidżazu przez Saudyjczyków w 1925 r.
Spis treści
- 1 Kalifowie
- 1.1 Kalifowie prawowierni
- 1.2 Kalifowie z dynastii Umajjadów (Damaszek)
- 1.3 Kalifowie z dynastii Abbasydów (Bagdad)
- 1.4 Szyicki Kalifat Fatymidów w Kairze
- 1.5 Kalifat Umajjadów w Kordobie
- 1.6 Kalifat Almohadów
- 1.7 Kalifowie z dynastii Abbasydów (Kair)
- 1.8 Władcy Osmańscy sprawujący godność kalifa
- 1.9 Kalifat Mekkański
- 2 Zobacz też
[edytuj] Kalifowie
[edytuj] Kalifowie prawowierni
[edytuj] Kalifowie z dynastii Umajjadów (Damaszek)
- Mu'awija I 661-680
- Jazid I 680-683
- Mu'awija II 683-684
- Marwan I 684-685
- Abd al-Malik 685-705
- Al-Walid I 705-715
- Sulajman 715-717
- Umar II 717-720
- Jazid II 720-724
- Hiszam 724-743
- Al-Walid II 743-744
- Jazid III 744
- Ibrahim 744
- Marwan II 744-750
[edytuj] Kalifowie z dynastii Abbasydów (Bagdad)
(nie uznawani na Płw. Iberyjskim i w Północnej Afryce)
- As-Saffah 750-754
- Al-Mansur 754-775
- Al-Mahdi 775-785
- Al-Hadi 785-786
- Harun ar-Raszid 786-809
- Al-Amin 809-813
- Al-Ma'mun 813-833
- Al-Mutasim 833-842
- Al-Wathiq 842-847
- Al-Mutawakkil 847-861
- Al-Muntasir 861-862
- Al-Musta'in 862-866
- Al-Mu'tazz 866-869
- Al-Muhtadi 869-870
- Al-Mu'tamid 870-892
- Al-Mu'tadid 892-902
- Al-Muktafi 902-908
- Al-Muqtadir 908-932
- Al-Qahir 932-934
- Ar-Radi 934-940
- Al-Muttaqi 940-944
- Al-Mustakfi 944-946
- Al-Muti 946-974
- At-Ta'i 974-991
- Al-Qadir 991-1031
- Al-Qaim 1031-1075
- Al-Muqtadi 1075-1094
- Al-Mustazhir 1094-1118
- Al-Mustarszid 1118-1135
- Ar-Raszid 1135-1136
- Al-Muqtafi 1136-1160
- Al-Mustandżid 1160-1170
- Al-Mustadhi 1170-1180
- An-Nasir 1180-1225
- Az-Zahir 1225-1226
- Al-Mustansir 1226-1242
- Al-Must'asim 1242-1258
[edytuj] Szyicki Kalifat Fatymidów w Kairze
- Al-Mahdi (909-934) (założyciel dynastii)
- Al-Kaim (934-946)
- Al-Mansur (946-953)
- Al-Mu'izz (953-975) (od podboju Egiptu w 969 roku)
- Al-Aziz (975-996)
- Al-Hakim (996-1021)
- Az-Zahir (1021-1036)
- Al-Mustansir (1036-1094)
- al-Musta'li (1094-1101)
- Al-Amir bi-Ahkam Allah (1101-1130)
- al-Hafiz (1130-1149) (do roku 1132 jako regent)
- Az-Zafir (1149-1154)
- Al-Fa'iz (1154-1160)
- al-Adid (1160-1171)
[edytuj] Kalifat Umajjadów w Kordobie
uznawany w Hiszpanii i części Maroka
- Abd-ar-Rahman III 929-961
- Al-Hakam II 961-976
- Hisham II 976-1008
- Muhammad II 1008-1009
- Sulejman 1009-1010
- Hisham II (ponownie) 1010-1012
- Sulejman (ponownie) 1012-1017
- Abd-ar-rahman IV 1021-1022
- Abd-ar-rahman V 1022-1023
- Muhammad III 1023-1024
- Hisham III 1027-1031
[edytuj] Kalifat Almohadów
uznawany w Hiszpanii i Maroku
- Abdul Mumin ibn Ali (1145-1163)
- Abu Jakub Jusuf I (1163-1184)
- Jakub Jusuf al-Mansur (1184-1199)
- Muhammad an-Nasir (1199-1213)
- Abu Jakub Jusuf II (1213-1224)
- Abdul Wahid I (1224)
- Abdullah al-Adil (1224-1227)
- Jahja (1227-1235)
- Idris I (1227-1232)
- Abdul Wahid II (1232-1242)
- Ali as-Said (1242-1248)
- Umar al-Murtada (1248-1266)
- Idris II (1266-1269)
[edytuj] Kalifowie z dynastii Abbasydów (Kair)
- Al-Mustansir 1261
- Al-Hakim I 1262-1302
- Al-Mustakfi I 1302-1340
- Al-Wathiq I 1340-1341
- Al-Hakim II 1341-1352
- Al-Mu'tadid I 1352-1362
- Al-Mutawakkil I 1362-1383
- Al-Wathiq II 1383-1386
- Al-Mu'tasim 1386-1389
- Al-Mutawakkil I (ponownie) 1389-1406
- Al-Musta'in 1406-1414
- Al-Mu'tadid II 1414-1441
- Al-Mustakfi II 1441-1451
- Al-Qa'im 1451-1455
- Al-Mustanjid 1455-1479
- Al-Mutawakkil II 1479-1497
- Al-Mustamsik 1497-1508
- Al-Mutawakkil III 1508-1517
[edytuj] Władcy Osmańscy sprawujący godność kalifa
- Selim I Groźny 1517-1520
- Sulejman I Wspaniały 1520-1566
- Selim II 1566-1574
- Murad III 1574-1595
- Mehmed III 1595-1603
- Ahmed I 1603-1617
- Mustafa I 1617-1618
- Osman II 1618-1622
- Mustafa I (ponownie) 1622-1623
- Murad IV 1623-1640
- Ibrahim 1640-1648
- Mehmed IV 1648-1687
- Sulejman II 1687-1691
- Ahmed II 1691-1695
- Mustafa II 1695-1703
- Ahmed III 1703-1730
- Mahmud I 1730-1754
- Osman III 1754-1757
- Mustafa III 1757-1774
- Abdulhamid I 1774-1789
- Selim III 1789-1807
- Mustafa IV 1807-1808
- Mahmud II 1808-1839
- Abdulmecid I 1839-1861
- Abdulaziz 1861-1876
- Murad V 1876
- Abdulhamid II 1876-1909
- Mehmed V 1909-1918
- Mehmed VI 1918-1922
- Abdülmecid II 1922-1924